Chuseok là dịp gia đình sum họp, tưởng nhớ tổ tiên và chia sẻ các món ăn từ mùa thu hoạch. Một món thường xuất hiện trong dịp này là songpyeon, loại bánh gạo có hình bán nguyệt. VISITKOREA cho biết bánh truyền thống có thể chứa nhân mè, đậu, đậu đỏ hoặc các nguyên liệu khác và được hấp trên lớp lá thông để tạo mùi thơm. Cách làm songpyeon không đòi hỏi lò nướng hay máy móc phức tạp. Thách thức chủ yếu nằm ở lượng nước cho vào bột, cách tạo hình kín mép và kiểm soát thời gian hấp để bánh mềm mà không bị nhão.
Songpyeon Có Vai Trò Gì Trong Chuseok?
Hình Bán Nguyệt Mang Ý Nghĩa Tăng Trưởng
Songpyeon thường được nặn thành hình bán nguyệt thay vì hình tròn hoàn chỉnh. Hướng dẫn Chuseok của VISITKOREA giải thích hình trăng đang lớn gắn với ý niệm phát triển và thịnh vượng trong văn hóa truyền thống. Bánh vì thế không chỉ là món tráng miệng. Quá trình nhiều thành viên trong gia đình cùng nặn bánh cũng là một phần của sinh hoạt lễ.
Mỗi chiếc có thể khác nhau một chút về hình dáng, nhân hoặc màu sắc. Điều đó phù hợp với tính chất món ăn gia đình hơn là yêu cầu mọi chiếc phải giống nhau tuyệt đối như hàng công nghiệp. Với người học văn hóa Hàn Quốc, làm bánh là cách khá trực quan để hiểu mối quan hệ giữa mùa vụ, gia đình và ngày lễ.
Lá Thông Tạo Nên Đặc Điểm Riêng
Tên songpyeon có liên quan tới “song”, nghĩa là cây thông. Bánh truyền thống được đặt trên lớp lá thông trong lúc hấp, tạo hương thơm nhẹ và giúp bề mặt các bánh ít dính trực tiếp vào nhau. Cơ quan thông tin chính thức của Hàn Quốc cũng ghi nhận công thức truyền thống sử dụng bột gạo tẻ, nhiều loại nhân rồi hấp bánh cùng lá thông khoảng 20 đến 25 phút tùy cách làm và kích thước.
Ở Việt Nam, nếu không có nguồn lá thông dùng cho thực phẩm đáng tin cậy, không nên tự hái lá bên đường hoặc cây cảnh để đưa vào nồi hấp. Người làm bánh có thể dùng giấy hấp phù hợp hoặc một lớp vải hấp sạch. Hương lá thông là đặc trưng thú vị nhưng an toàn nguyên liệu vẫn cần được ưu tiên.
Bánh Songpyeon là món bánh gạo truyền thống mang tính biểu tượng cao trong ngày Tết Trung thu của người dân Hàn Quốc (Ảnh: Bếp Lửa)
Chuẩn Bị Bột Và Nhân Songpyeon
Chọn Bột Gạo Tẻ Thay Vì Bột Nếp
Songpyeon sử dụng bột từ gạo không nếp. Đây là điểm dễ nhầm với nhiều loại bánh gạo ở Việt Nam vốn dựa nhiều vào gạo nếp. Theo hướng dẫn của VISITKOREA, nước nóng được trộn với bột để tạo khối bột dẻo có thể nặn. Nước nên được thêm từng ít thay vì đổ một lần bởi khả năng hút nước khác nhau giữa các loại bột. Sau khi trộn, nhồi tới khi khối bột tương đối mịn và không còn vỡ thành vụn khi ép. Nếu bột dính mạnh vào tay, lượng nước có thể đã cao. Có thể bọc kín bột trong thời gian chuẩn bị nhân để hạn chế bề mặt bị khô.
Nhân Mè Là Phiên Bản Dễ Thực Hiện
Nhân đơn giản có thể làm từ mè rang giã nhỏ trộn với đường và một lượng nhỏ dầu mè hoặc mật ong để hỗn hợp kết dính vừa phải. Không nên cho quá nhiều chất lỏng bởi nhân ướt làm bánh khó đóng kín. Khi hấp, đường nóng chảy cũng có thể rò ra ngoài nếu mép bánh bị hở. Một lựa chọn khác là đậu đỏ nấu mềm, nghiền và điều chỉnh lượng đường theo khẩu vị. Hạt dẻ hoặc đậu cũng xuất hiện trong nhiều biến thể vùng miền tại Hàn Quốc. Nếu làm nhiều loại nhân trong cùng một mẻ, nên tạo hình hoặc màu bánh hơi khác nhau để dễ phân biệt sau khi hấp.
Cách Nặn Songpyeon Không Bị Nứt
Chia Khối Bột Thành Những Phần Đều
Lấy một lượng bột vừa một lần ăn và vo thành viên tròn. Ấn ngón tay vào giữa để tạo phần lõm giống chiếc chén nhỏ. Cho lượng nhân vừa phải rồi khép mép bột. Nếu cố nhồi quá nhiều nhân, bánh dễ nứt trong lúc tạo hình hoặc khi hấp. Sau khi khép kín, vê nhẹ để bề mặt trở lại mịn rồi dùng ngón tay tạo hình bán nguyệt. Hướng dẫn VISITKOREA sử dụng cách ép mép trên bằng ngón trỏ và ngón cái để tạo đường cong đặc trưng. Không cần dùng quá nhiều lực. Khối bột gạo mềm dễ biến dạng và mép mỏng quá sẽ rách.
Giữ Phần Bột Chưa Dùng Luôn Được Che Kín
Trong lúc nặn, bột gạo dễ mất ẩm khi tiếp xúc không khí. Phần chưa sử dụng nên được che bằng khăn sạch hơi ẩm hoặc hộp kín. Nếu một miếng bột có vết nứt nhỏ, có thể làm ẩm đầu ngón tay rồi miết nhẹ. Không nên nhúng toàn bộ viên bột vào nước bởi bề mặt sẽ trở nên dính. Nhiều người làm bánh lần đầu thường cố tạo hình thật cầu kỳ và mất quá nhiều thời gian cho mỗi chiếc. Với món hấp, kín nhân và độ dày tương đối đều quan trọng hơn họa tiết phức tạp. Khi đã quen với bột, người nấu có thể thử hình hoa hoặc các kiểu trang trí theo vùng của Hàn Quốc.
Vỏ bánh được nhào nặn khéo léo từ bột gạo tẻ kết hợp cùng các loại nhân ngọt ngào như đậu xanh, vừng đen và hạt dẻ (Ảnh: Bếp Lửa)
Hấp Songpyeon Sao Cho Bánh Mềm
Chờ Hơi Nước Ổn Định Trước Khi Đặt Xửng
Cho nước vào nồi và làm nóng trước. Khi hơi nước hình thành đều, đặt xửng bánh lên trên. Nếu có lá thông phù hợp cho thực phẩm, xếp một lớp lá rồi đặt bánh sao cho có khoảng cách nhỏ giữa từng chiếc. Nếu không, có thể dùng vật liệu lót xửng chuyên dụng. Công thức được Korea.net giới thiệu có thời gian hấp khoảng 20 đến 25 phút đối với một số dạng songpyeon truyền thống. Tuy nhiên, thời gian thực tế còn phụ thuộc kích cỡ bánh, lượng bánh và thiết bị. Khi bánh chín, phần vỏ sẽ có độ bóng và cấu trúc dẻo rõ hơn.
Xử Lý Bánh Sau Khi Hấp
Một số phương pháp truyền thống đưa bánh vừa hấp qua nước lạnh rồi phủ một lớp dầu mè rất mỏng. Cách làm này giúp giảm dính và tạo bề mặt bóng. Không nên để bánh ngâm lâu trong nước bởi bề mặt có thể hút thêm ẩm. Sau khi xử lý, đặt bánh thành một lớp thay vì chồng quá dày khi còn nóng. Songpyeon ngon khi vỏ mềm nhưng vẫn có độ nhai nhẹ. Nếu vỏ quá cứng, nguyên nhân có thể do bột thiếu nước hoặc bánh đã để ngoài không khí lâu. Nếu vỏ nhão và biến dạng, lượng nước ban đầu có thể cao hoặc bánh bị hấp với quá nhiều nước ngưng tụ nhỏ trực tiếp xuống bề mặt.
Hương thơm thanh khiết từ lá thông tươi thấm đượm vào từng thớ bánh trong quá trình hấp chính là nét đặc trưng tạo nên sự khác biệt của món ăn này (Ảnh: Bếp Lửa)
Mẹo Tạo Songpyeon Nhiều Màu Tự Nhiên
Màu Không Cần Quá Đậm
Các phiên bản vùng miền của songpyeon có thể sử dụng những nguyên liệu khác nhau để tạo màu. Korea.net từng giới thiệu bánh sử dụng ngải cứu, gardenia, omija và các nguyên liệu thực vật khác. Trong bếp gia đình Việt Nam, có thể thử một lượng nhỏ bột trà xanh, bột bí đỏ hoặc màu thực phẩm được phép sử dụng. Tuy nhiên, các nguyên liệu có vị mạnh chỉ nên dùng ít để không lấn át nhân. Chia khối bột cơ bản thành nhiều phần rồi trộn màu giúp tiết kiệm công đoạn. Cần nhớ rằng màu sau hấp đôi khi đậm hoặc nhạt hơn bột sống. Mục tiêu nên là tạo sắc nhẹ và hài hòa thay vì cố đạt màu quá rực.
Luôn Điều Chỉnh Lại Độ Ẩm Sau Khi Thêm Bột Màu
Bột bí đỏ, trà xanh hoặc các nguyên liệu khô có thể hút thêm nước. Khi thêm chúng vào khối bột, người làm cần kiểm tra lại độ mềm. Nếu bột bắt đầu nứt, thêm nước nóng từng thìa nhỏ. Nếu bột quá dính, bổ sung một ít bột gạo rồi nhồi lại. Không nên điều chỉnh mạnh bằng lượng lớn nguyên liệu trong một lần. Bột bánh gạo phản ứng khá nhanh với lượng nước thay đổi nhỏ. Kinh nghiệm thực tế sau một vài mẻ thường hữu ích hơn cố áp dụng một tỷ lệ tuyệt đối cho mọi thương hiệu bột.
Bảo Quản Songpyeon Sau Ngày Lễ
Không Để Bánh Có Nhân Dễ Hỏng Ngoài Quá Lâu
Ngày 21/9/2026, Bộ An toàn Thực phẩm và Dược phẩm Hàn Quốc đã ban hành hướng dẫn riêng về mua sắm và bảo quản thực phẩm an toàn trong kỳ Chuseok. Đây là lời nhắc đáng chú ý bởi nhiều món dịp lễ được chuẩn bị với số lượng lớn rồi đặt trên bàn trong thời gian dài. Với món có thành phần dễ hỏng, USDA khuyến nghị đưa thực phẩm còn dư vào tủ lạnh trong vòng hai giờ sau khi nấu hoặc phục vụ, rút xuống một giờ khi nhiệt độ môi trường vượt khoảng 32°C.
Songpyeon sau khi nguội dễ cứng dần vì tinh bột gạo thay đổi cấu trúc. Vì vậy, nếu cần giữ lâu hơn một thời gian ngắn, có thể chia phần và cấp đông thay vì để nhiều ngày ở nhiệt độ phòng. Khi dùng lại, hấp nóng thường giúp cấu trúc bánh mềm trở lại rõ hơn so với để nguội tự nhiên.
Làm Lượng Vừa Ăn Giúp Bánh Có Chất Lượng Dễ Chịu Hơn
Bánh gạo truyền thống phù hợp với cách làm theo mẻ nhỏ. Một gia đình bốn người không cần tạo hàng chục chiếc nếu không có nhu cầu biếu hoặc dùng nhiều bữa. Làm ít cũng giúp người mới dễ kiểm soát khối bột, thời gian hấp và nhân. Sau mẻ đầu, có thể điều chỉnh lượng nước hoặc độ ngọt cho lần sau.
Hình dáng bán nguyệt của chiếc bánh gửi gắm niềm tin và lời cầu nguyện của người xưa về một tương lai tươi sáng, viên mãn (Ảnh: Bếp Lửa)
Songpyeon Chuseok là ví dụ thú vị về cách một món ăn đơn giản chứa nhiều lớp văn hóa. Từ hình bán nguyệt, mùa thu hoạch đến việc cả gia đình cùng nặn bánh, món ăn gắn chặt với ý nghĩa sum họp. Và sau tất cả, bột gạo vẫn là bột gạo: cho nước quá tay thì truyền thống vài trăm năm cũng không cứu nổi một chiếc bánh đang dính vào cả bàn lẫn người làm. Cứ thêm nước từ từ, mọi thứ sẽ văn minh hơn đáng kể.
